دکتر پرویز سحابی

" معلم تأثیر بر ابدیت دارد ؛ هرگز نمیتوان فهمید پایان تأثیر وی چه وقتی است."

— هنری آدامز

دکتر پرویز سحابی

(۲۲ مه ۱۹۴۲  – ۱۷ اکتبر ۲۰۲۲ )

 

پژوهشگر، صاحبنظردر مثنوی اثر برجسته مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی، هنرمند، شاعر، نویسنده، معمار و برنامه ریز شهری.

دکتر پرویز سحابی پژوهشگر، هنرمند و ازمراجع صاحبنظر، با دیدی نو در زمینه اثر شاخص مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی، مثنوی معنوی بودند. زنده یاد پرویز سحابی با بیش از پنجاه سال مطالعه و تدریس مداوم،  چهارچوبی منحصر به فرد و سیستماتیک برای کاوش در اعماق ژرف این اثر چند وجهی ارائه دادند. رویکرد آینده‌نگر ایشان سبب محبوبیتشان در میان دانشجویان و بینش پژوهان بود.

زنده یاد پرویز سحابی در شهرهمدان، ایران بدنیا آمد و در محیطی غنی از دانش و تنوع فکری در دامان خانواده ای روشنفکر و بهره ‌ور از ادبیات و فرهنگ رشد کرد، در طی زندگی هرگز از طلب دست نکشیده و همواره آموزش خویش را در زمینه های مختلف ادامه داده و یافته های خویش را از طریق تدریس، نوشتن و خلاقیت هنری در اختیار دوستداران قرار دادند.  ایشان تحصیلات عالی خود را در دانشگاه تهران در  رشته های  ریاضیات، فلسفۀ، علوم تربیتی، و مهندسی معماری ادامه داده ودر نهایت دکترای خود را در رشته برنامه‌ ریزی شهری گرفتند. همزمان با تحصیلات دانشگاهی، در کلاسهای مثنوی اساتید مختلف از جمله استاد زنده یاد محمد تقی جعفری، یکی از برجسته ترین مفسرین مثنوی مولانا در ایران، واستاد زنده یاد دکترمحسن هشترودی شرکت جسته‌ و از تعالیم آنان برخوردار بودند.

 سالها بررسی علمی و تجربی در طیفی گسترده، مشتمل بر دقت علمی ریاضی و فلسفه، تا ابهام و خیال‌انگیزی و زیباشناختی فضای هنر، به همراه آشنایی با ظرافتهای شعر و زبان فارسی، به دکتر سحابی امکان داده است که مفهوم و معانی گسترده ای را که در آثار مولانا نهان است در یک متن فراگیر با نظمی قابل درک ارائه دهد. هرمنوتیک جدید – دانشی که روابط دوجانبۀ بین تمامیت متن و اجزای آن از یک سو، و از سوی دیگر اثر متقابل هستی شناسی و خودشناسی را بررسی میکند – در دروس دکترسحابی ابزاریست کارساز برای درک متون کنایی بطور عام و مثنوی بطور خاص . 

دکتر سحابی در کاربرد اصول سیبرنتیک برای کشف طبیعت پیچیده و درعین حال بسیار منظّم متن مثنوی مولانا پیشگام بودند.ایشان مشوّق طرز فکر جدید «موازی اندیشی» بودند که در آن احتمال جمع اضداد، جانشین تضاداندیشی و سیاه یا سفید انگاری میگردد. روش تدریس منحصر بفرد دکتر سحابی در راستای شیوه مولانا در مثنوی، تلاشی‌ست گسترده در شرح کیفیّت بی همتای «عشق»، از تجزیه و تحلیل و استقراء منطقی، تا گذر از محدوده عقل و حیرت، و تجربه بیکران شوق و سرمستی.

درجهت تحقق بخشیدن به دیدگاه دکتر سحابی «تخصیص فضایی برای مطالعه آموزه های مولانا و غنی سازی زندگی دانشجویانش» در سال ۲۰۰۴ تحت راهنمایی ایشان مرکز مطالعات عرفانی زاویه در ونکوور کانادا با همیاری دانشجویانشان بنیان‌گذاری شد. کلاسهای مثنوی، همراه با سخنرانیهای پویا و کاویدن های روشنگرانه ایشان هسته و جوهرهً زاویه شدند و تأثیر عمیقی بر دلهای بیشماری از دانش پژوهان ایشان برجا گذاشت. 

میراث فرهنگی زنده یاد دکتر سحابی تنها محدود به آثار علمی- هنری ایشان نمی شود، بلکه درزندگی های بسیاری که از طریق دروس، نوشته‌ها و آثار هنری ایشان تحت تأثیر قرار گرفتند، بازتاب یافته است. او معلمی بزرگ بود که عمر خود را به گسترش بینش و الهام بخشی به دیگران برای یافتن معنای عمیقتر در زندگی از طریق حکمت بی زمان مولانا  وقف کرد.

آثار عمیق برجا مانده از دکتر پرویز سحابی همچنان به روشن کردن دل ها و ذهن‌ها ادامه می‌دهد و تأثیر پایدار ایشان همچنان منبع الهام برای دانشجویان و همه کسانی است که افتخار آشنایی با او را داشته اند.